باوند بهپور: فروغ فرخزاد هم به متن و هم به تصویر پرداخته‌ بود. از ابراهیم گلستان فیلم‌سازی آموخت؛ گلستانی که به یکسان در نوشتار و تصاویر متحرک صاحب‌سبک بود و نزد سهرابی نقاشی کرد که نقاشی‌هایش از اشعارش کم نداشتند. با این‌حال، این کار فروغ را بیش از همه می‌توان با این نقاشی ابتدایی بهمن محصص مقایسه کرد؛ محصصی که هم در نقاشی و مجسمه‌سازی دست داشت و هم در ترجمه و تئاتر. در نظر اول، تأثیر کوبیسمی را بازتاب می‌دهد که بازارش در آن دوران در ایران داغ بود و در نظر روشنفکران ایرانی (و بلکه خاورمیانه) اوج هنر آوانگارد به شمار می‌آمد. جذاب است که فروغ از چنین جایی «شروع می‌کند» و چنان آشنای امور هست که حتا اولین نقاشی‌هایش را با تمرین‌ واقع‌نگاری شروع نکند و بداند که نقاشی کردن عبارت از کشیدن چیزها نیست بلکه به چه‌گونه کشیدن ربط دارد. با این حال، این نقاشی در چارچوب کوبیستی نمی‌گنجد. پرسکپکتیوش از جنسی دیگر است. همچنان عمق میدان آثار واقع‌نما در آن هست. خطوط محیطی سطوح را از هم تفکیک نمی‌کنند بلکه هر شیء با سایه‌هایش از اشیاء دیگر جدا می‌شود.

آن‌چه این نقاشی را از یک تمرین خام  متمایز می‌کند حضور این کاسه‌ی لعابی است. کاسه‌ای که در رنگ و طرح‌هایش بسیار ایرانی است و فروغ به دقت و به‌خوبی سایه‌های ظریف و خاکستری‌های آن را از کار در‌آورده و بدان عمق داده است. اگر مرغ‌اش از گله‌ی پرندگان پیکاسو جدا شده و در میان کاسه نشسته باشد باز ظرفی است از تباری دیگر و از تاریخچه‌ای دیگر. خود را کاملاً از باقی اشیاء جدا می‌کند و پیداست که برای نقاش اهمیت داشته: این کاسه نمی‌خواهد که «طبیعت بی‌جان» باشد. اگر شمع تابلو مرده و  زمان کلاً در این قاب منجمد شده، این ظرف زمان دیگری دارد و لحظه‌اش «اکنون» است. عجیب بال این پرنده است که با رنگی طلایی جدای از باقی تابلو می‌درخشد؛ گویی این‌همه آبی تند و تیز برای به رخ کشیدن طلایی همین بال به کار شده. در کل، جهان این تابلو به جهان سمبولیستی ادیلون ردون بیشتر شباهت دارد تا کوبیسمی مردسالار. گویی امضای درشت فروغ با خط نیمه نستعلیق چنین می‌گوید که منطق این اثر بیشتر کلامی است تا بصری، از جنس استعاره‌ی واژه است تا بی‌واسطگی ِ رنگ.

در نقاشی محصص اما، با امضای بزرگ فارسی مشابهی، با چراغی سنتی، و باز هم به صورت مشابهی خام و متأثر از همین دوران، منطقی سراسر کوبیستی کل فضا را در هم می‌پیچاند و تفاوت میان پس‌زمینه و شیء را از میان برمی‌دارد. پیش و پس‌زمینه اهمیتی یکسان دارند؛ اجزاء تصویرند. برخلاف اثر فرخ‌زاد، تابلو ساکت نیست و به تأمل در اشیاء دعوت نمی‌کند؛ نه پیرو «ما هیچ ما نگاه»است و نه به بیان فروغ «تصور معصومی از چراغ»، بلکه چشم را می‌گیرد و می‌چرخاند. فضای محصص رازآلود نیست و هرگونه متافیزیک را پس می‌زند. این فضا هرچند بی‌زمان است اما کلامی نیست و کتابی را که به نمایش گذاشته از معنا می‌اندازد. در بدبینی محصص نوعی خشونت هست که با «یأس ساده و غمناک» فروغ مماس نمی‌شود. اگر فروغ خود را «در ابتدای درک هستی آلوده‌ی زمین» و «ابتدای ویرانی» می‌بیند، محصص خود را در انتهای این جهان و رودررو با آخرالزمان می‌یابد؛ تفاوتی که، به تعبیری، خودش را در چالش هر یک از دو نقاش با جنسیت خود نیز نشان داده است.

فهرست مطالب پرونده‌ی بهمن محصص

• آثار

» نقاشی‌ها

لینک نویسنده موضوع
۳۹۹ کاترین ناهیدی فیگور بانداژ شده
۴۰۰ پیمان گرامی مینوتور و کودکان
۴۰۱ توکا ملکی نمای پنجره
۴۰۱ توکا ملکی مینوتور نشسته
۴۰۲ سپهر خلیلی مرد نشسته
۴۰۴ باوند بهپور طبیعت بی‌جان
۴۰۶ ایمان افسریان طبیعت بی‌جان
۴۱۰ هدا اربابی فیگور
۴۱۶ مرجان تاج‌الدینی فی‌فی از خوشحالی فریاد می‌کشد
۴۲۰ باوند بهپور کشتی
۴۲۲ بهمن کیارستمی کلاغ
۴۲۴ مرجان تاج‌الدینی سقوط ایکاروس
۴۲۵ علی گلستانه فیگور
۴۳۱ ژینوس تقی‌زاده مرد نشسته
۴۳۴ علیرضا رضایی مینوتور
۴۳۵ سپهر خلیلی مینوتور نشسته
۴۳۶ زرتشت رحیمی عقاب کور
۴۳۸ باوند بهپور طبیعت بی‌جان
۴۴۰ زروان روحبخشان مینوتور
۴۶۷ باوند بهپور آثار از‌میان‌رفته
۴۷۰ سپهر خلیلی مینوتور
۴۷۸ باوند بهپور پرتره‌ی مصدق
۴۸۹ باوند بهپور طبیعت بی‌جان
۴۹۲ مرجان تاج‌الدینی در کنار ساحل
۴۹۴ مرجان تاج‌الدینی  فیگور
۴۹۸ سپهر خلیلی امیرعباس هویدا
۵۰۰ زرتشت رحیمی کشتار ویتنام
۵۰۳ زرتشت رحیمی نقاشی انتزاعی
۵۰۹ زهرا جعفرپور در کنار ساحل
۵۱۰ زهرا جعفرپور رقص
۵۱۱ زهرا جعفرپور ماهیگیر
۵۱۲ زهرا جعفرپور The Virgin Merry
۵۱۳ زهرا جعفرپور  مینوتور در حال مرگ
۵۱۸ زهرا جعفرپور زوج
۵۱۹ باوند بهپور مرد
۵۲۸ باوند بهپور مرد نشسته
۵۳۲ سپهر خلیلی  عزای عمومی
۵۴۰ باوند بهپور طرفدار
۵۴۱ باوند بهپور مادر
 ۵۴۴ باوند بهپور پرتره‌ی نیما (۱۳۳۱)
۵۴۶ باوند بهپور بوف کور
۵۵۲ باوند بهپور زن چادری
۵۵۴ باوند بهپور خودنگاره‌های محصص
۵۵۵ باوند بهپور مقایسه‌ی ماهی‌های محصص
۵۶۳ باوند بهپور سه فیگور نقابدار
۵۶۶ مرجان تاج‌الدینی جنگ خلیج
۵۶۷ مرجان تاج‌الدینی حلبچه
۵۶۸ مرجان تاج‌الدینی ۱۷ شهریور
۵۷۲ مرجان تاج‌الدینی پرنده در کنار ساحل
۵۹۱ باوند بهپور بعد از نیمه‌شب آرام
۵۹۲ باوند بهپور بعد از نیمه‌شب آرام
۵۹۷ همایون عسکری سیریزی موتورسوار

» تصویرگری‌ها

۴۷۵ مرجان تاج‌الدینی روی جلد «نون والقلم»
۴۷۹ باوند بهپور خروس
۵۴۵ باوند بهپور پرتره‌ی نیما (۱۳۳۸)
۵۸۷ زهرا جعفرپور تصویرگری‌های محصص برای کتاب نیمایوشیج

» طراحی‌ها

۴۷۷ زهرا جعفرپور پرتره‌ی نیما (۱۳۳۱)
۴۸۳ باوند بهپور مرد نشسته
۴۸۷ باوند بهپور معاشقه
۵۲۲ باوند بهپور مرد بر پس‌زمینه‌ی سرخ
۵۴۵ باوند بهپور پرتره‌ی نیما (۱۳۳۸)

» کلاژها

۴۴۲ زرتشت رحیمی فریاد
۴۹۵ سپهر خلیلی فاجعه‌ی آفریقا
۴۹۷ سپهر خلیلی برای سومالی
۵۱۴ زهرا جعفرپور بازیگر پانتومیم
۵۲۵ پیمان گرامی حوا
۵۶۳ باوند بهپور سه فیگور نقابدار
۶۰۰ باوند بهپور برای مگریت
۶۰۱ باوند بهپور مراسم دوستانه‌ی عصرگاهی
۶۰۲ باوند بهپور خنده
۶۰۴ باوند بهپور آینه

» مجسمه‌ها

۴۰۱ توکا ملکی نشت نفت
۴۱۵ علیرضا رضایی فلوت‌نواز
۴۱۸ ثمیلا امیرابراهیمی زنی که آفتاب می‌گیرد
۴۲۷ مجید اخگر ماهی
۴۴۴ محمد قائد فلوت‌نواز
۵۰۲ علیرضا رضایی کشتی‌گیران
۵۰۵ باوند بهپور  بندباز
۵۰۸ باوند بهپور مقبره‌ی رضاشاه
۵۱۵ زهرا جعفرپور کشاورز
۵۱۶ زهرا جعفرپور لات
۵۱۷ زهرا جعفرپور جنگجو
۵۲۰ باوند بهپور فیگور
۵۲۱ باوند بهپور جعبه
۵۲۳ باوند بهپور کلاهخود
 ۵۲۶ باوند بهپور کشتی‌گیران
 ۵۲۸ باوند بهپور کشتی‌گیران
۵۴۲ باوند بهپور سوفی فن اسنبک
۵۴۳ باوند بهپور مادری
۵۴۷ باوند بهپور مارینو مارینی
۵۴۹ باوند بهپور فیگوری که لباس‌اش را بیرون می‌آورد
۵۵۰ باوند بهپور فرارسیدن بهار
۵۵۱ باوند بهپور عزادار
۵۵۸ باوند بهپور بندباز

• اسناد
» نامه‌ها

۴۴۵ متن و تصویر نامه‌ به احمدرضا احمدی ۱
۴۶۶ متن و تصویر نامه به احمدرضا احمدی ۲
۵۴۸ باوند بهپور نامه به ماهور احمدی
۵۸۶ متن و تصویر نامه‌های محصص به سهراب سپهری

» ویدئوها

۵۳۰ باوند بهپور/حسین حسینی چشم‌های محصص
۵۲۹ باوند بهپور/حسین حسینی نقاشی کردن محصص

» مقدمه‌‌ها

 ۴۸۶ زهرا جعفرپور مقدمه‌ی «صندلی‌ها»
۴۹۳ مرجان تاج‌الدینی مقدمه‌ی «ویکنت شقه‌شده»
۵۳۳ جوزپه سلواجی/مرجان تاج‌الدینی مقدمه‌ی کتاب اول محصص
 ۵۳۴ باوند بهپور مقدمه‌های کتاب‌های بهمن محصص

» مصاحبه با محصص

۵۸۳ مصاحبه با مجله‌ی «تلاش» (آذر ۱۳۴۷) باید پوسیدگی را از بین برد
۶۰۶ مصاحبه با مجله‌ی «آرش» (آبان ۱۳۴۳) گفت‌‌وشنودی با بهمن محصص نقاش
 ۶۰۳ مصاحبه در منزل احمدرضا احمدی (شهریور ۱۳۷۳) مصاحبه با بهمن محصص

» مصاحبه‌ با دیگران

۴۶۸ آیدین آغداشلو
۵۳۱ عباس مشهدی‌زاده
۶۰۹ جواد مجابی

» درباره‌ی محصص

۵۳۵ جواد مجابی بررسی آثار
۵۹۹ جلال‌ آل‌احمد به محصص و برای دیوار
۵۷۶ احمدرضا احمدی دریایی بی‌انتهاست که پایان ندارد
۶۰۵ جودت و پاکباز نقد نمایشگاه محصص

» گزین‌گویه‌ها

 ۶۰۸ از کتاب دوم محصص جملات قصار بهمن محصص

همه‌ی پست‌ها را این‌جا در کنار هم ببینید.